به روز شده در ۱۳۹۷/۰۶/۳۰ - ۱۴:۵۶
 
۹
تاریخ انتشار : ۱۳۹۲/۰۵/۲۸ ساعت ۱۱:۰۰
کد مطلب : ۱۴۷۴۹
به بهانه سالگرد عبرت‌انگيزترين رخداد تاريخ سياسي ايران

شصتمين سالگرد کودتاي 28 مرداد به روايت تاريخ

گروه سياسي: عرصه‌ي هزار رنگ گيتي جايگاه يکه‌تازي‌هاي موجوديست که با بروز هر صفت خود نقشي بر اين هستي به يادگار مي‌گذارد.
غلامحسين دهدشتي

مجلسين ايران در 29 اسفند 1329 پيشنهاد ملي شدن صنعت نفت را که بشرح زير از سوي دکتر مصدق و يارانش پيشنهاد شده بود باتفاق آرا از تصويب قطعي گذراندند. (بنام سعادت ملت ايران و بمنظور کمک به تامين صلح جهاني، امضاء کنندگان ذيل پيشنهاد مينمائيم که صنعت نفت ايران در تمام مناطق کشور بدون استثناء ملي اعلام شود يعني تمام عمليات اکتشاف‌، استخراج و بهره برداري در دست دولت قرار گيرد)

قانون خلع يد در دهم ارديبهشت 1330 به تصويب مجلسين ايران رسيد و دکتر مصدق در تاريخ 12 ارديبهشت 1330 سمت نخست وزيري ملت را پذيرفت و در 29 خرداد 1330 از شرکت سابق نفت خلع يد کرد و قسمتي از خاک وطن را که در دست کارشناسان انگليسي بود از دست آنها خارج نمود. دولتين امريکا و انگليس از مخالفت با يکديگر دست برداشته و قدم در راه موافقت نهادند و سرانجام امريکا بمراد خويش ميرسد و پس از آنکه موافقت دولت انگلستان با سهيم شدن امريکا در راه غارت نفت ايران را بدست مياورد. دالس وزير خارجه وقت امريکا وايدن نخست وزير وقت انگليس در مورد ساقط کردن دولت مردمي مصدق به توافق مي‌رسند. ژنرال ايزنهاور رئيس جمهور وقت آمريکا نقشه سازمان سيارا براي انجام کودتا در ايران تصويب و دستور اجراي آنرا صادر مي‌کند.

دکتر مصدق در مدت کوتاه زمامداريش همواره درگير مشکلات داخلي و خارجي بويژه از ناحيه انگلستان بود مشکلات سياسي و اقتصادي کار شکنيهاي همه جانبه دشمنان خارجي به کمک ايادي داخلي آنان محاصره اقتصادي همه از مسايلي بودند که مصدق را در برگرفته بودند و مصدق عليرغم دست و پنجه نرم کردن با اين مسائل برنامه هايي در جهت تامين مصالح و منافع کشور تنظيم نمود. براي اجراي چنين برنامه هايي لازمه آن بود که اختياراتي از مجلس اخذ نمايد، گرچه مجلس با دادن اختيارات سخت مخالف بود اما فشار افکار عمومي مجلس را مجبور ساخت که در دوم مرداد ماه 1331 اختياراتي بمدت شش ماه به دکتر مصدق داده شود که بتواند لوايحي را که ضروري مي‌داند موقتاً بطور آزمايشي بموقع اجرا بگذرد تا اگر ظرف شش ماه وقت کارگر افتاد براي تعيين تکليف آنها را به مجلس تقديم دارد.

کودتاي 28 مرداد 1332 و سقوط حکومت ملي دکتر مصدق يکي از مهمترين حوادث تاريخي مملکت ايران بشمار مي‌آيد و همين حوادث در آينده ايران تاثير فوق‌العاده زياد سياسي گذارد. گسترش دامنه امواج نهضت استقلال‌طلبانه و ضداستعماري و ضد امپرياليسمي که به رهبري دکتر مصدق در ايران پديد آمد و الگو و نمونه براي سايه کشورهاي زير سلطه در منطقه افريقا و خاورميانه گرديد، تا آنجا پيشرفت که منجر به قطع کامل سلطه بيگانگان شده و فريادش از مرزهاي ايران هم گذشت و در تمامي منطقه خاورميانه طنين افکند و حتي در سطح جهاني تاثير گذاشت.

نهضتي را که دکتر مصدق آغاز کرد در اوج خود تمام صاحبان سرمايه و سلطه گران بين المللي را آزار داد و سخت رنجانيد. آنان سخت به وحشت افتادند و همين وحشت امپرياليسم بود که از ترس قطع منافعش کمر به توطئه و نابودي مصدق بست. دکتر مصدق بارها و بارها تهديد به مرگ شد. توطئه هاي گوناگوني نظير: 30 تير، 9 اسفند و قتل افشار طوسي رئيس شهرباني کل کشور و غيره با هوشياري مردم خنثي شد. اما از آنجا که امپرياليسم لحظه اي نياسود تا موجبات سقوط دکتر مصدق را فراهم کند و بدينوسيله راه را براي چپاول دوباره‌اش هموار نمايد و بدين ترتيب کودتاي ننگين 28 مرداد طرح ريزي شد: روز 19 تير 1332 کنفرانسي در واشنگتن از طرف نمايندگان دولت‌هاي امريکا‌، انگلستان و فرانسه تشکيل شد و در آن کنفرانس نمايندگان کشور هاي سرمايه‌داري در مورد سرنگوني دولت مصدق و متلاشي نمودن نهضت ملي ايران يکصدا شدند.

امريکائيان بيشتر روي شاه و اطرافيان وي که در ارتش و شهرباني بودند حساب مي‌کردند‌، از اين رو سازمان‌هاي جاسوسي سيا آمريکا و اينتليخنت سرويس انگلستان متحداً دست بکار شدند و ژنرال شوارتسکف را براي فراهم نمودن زمينه کودتا به ايران فرستادند. آمدن شوارتسکف به ايران بهانه بازديد از دوستان و آشنايانش عنوان گرديد و سپس بنا به توافق با شاه، زاهدي را که از ديگران در ارتش و شهرباني با تجربه‌تر بود کانديداي اجراي کودتا نمودند.

همزمان با اين زد و بندهاي شوارتسکف در تهران و الن والس رئيس سازمان جاسوسي سيا برادر وزير امور خارجه امريکا (جان فاستردالس) هر دو عازم سويس شدند لوئي هندرسن سفير کبير وقت امريکا در ايران نيز همزمان با وي حرکت و هر سه نفر در سويس عليه دکتر مصدق به توطئه نشستند. در اين ميان اشرف پهلوي خواهر دو قلوي محمدرضا پهلوي هم با قرار قبلي که با هندرسن در تهران گذاشته بود با اجازه برادرش به سويس پرواز کرد و نطفه کودتا در آنجا بسته شد.

در 22 مرداد 1332 شاه ناگهان مقدمه فرماني مبني بر عزل دکتر مصدق و انتصاب زاهدي به نخست وزيري را صادر کرد. با اين ترتيب که شاه دوورقه سفيد امضا نمود که بعداً در يکي از آنها فرمان عزل مصدق و در ديگري انتصاب زاهدي نوشته شد. در پي حوادث و جريانات بوجود آمده بعدي، شاه تهران را ترک و به شمال رفت و منتظر نتيجه ماند. سرهنگ نصيري مامور ابلاغ عزل دکتر مصدق که در آن زمان رئيس کار سلطنتي بوده در حالي که در شب 25 مرداد فرمان عزل را به خانه دکتر مصدق مي‌برد، مصدق فرمان را مي‌گيرد و دستور دستگيري وي را مي‌دهد و بدين سان کودتاي 25 مرداد عقيم مي‌ماند، شاه همراه با ثريا به ايتاليا فرار مي‌کند.

روز 27 مرداد هندرسن سفيرآمريکا فوراً به تهران مي‌آيد و با دکتر مصدق ملاقات ميکند و به وي مي‌گويد ( دولت امريکا ديگر نمي تواند حکومت اورا برسميت بشناسد و به عنوان يک نخست‌وزير قانوني با وي معامله کند) هندرسن علناً به دکتر مصدق مي‌گويد که آمريکا با تمام قوا از ادامه حکومت وي جلوگيري به عمل خواهد آورد و به مصدق پيشنهاد مي‌کند که از نخست وزيري کناره‌گيري نمايد، دکتر مصدق با لحن بسيار تندي هندرسن را از خانه اش بيرون مي‌کند و مي‌گويد که فردا با امريکا قطع رابطه خواهد کرد. هندرسن پس از اين مشاجره لفظي با رابطين دولت جديد در مرکز تماس گرفته و مي‌گويد که زاهدي را به عنوان مسوول دولت ايران به رسميت ميشناسد.

تلاش جهت سر نگوني دکتر مصدق سخت بالا گرفت، شوارتسکف با خرج ده ميليون دلار افراد زيادي را اجير مي‌کند و زمينه سقوط حکومت ملي دکتر مصدق را فراهم مي‌نمايد. هندرسن در تاريخ 27 مرداد به تهران ميآيد و چک شماره 703352 بانک ملي ايران به مبلغ 000/000/600/32 ريال را جهت هزينه اجراي کودتاي 28 مرداد مي‌پردازد. روزنامه لوموند فرانسه در شماره 17 خود به تاريخ 17 سپتامبر 1953 نوشت (چک شماره 703352 بامضاي ادوار ژرژ دانلي داخلي مبلغ000/000/600/32 ريال از بانک ملي ايران گرفته شد و صرف جريان 28 مرداد گرديد با اين پول پانصد نفر از ارازل و اوباش براي آشوب و غارت استخدام نمود و به هر يک مبلغ 300 فرانک دادند.

و بدينسان سازمان سيا آمريکا در 28 مرداد و با کمک عناصر دست نشانده اش در ايران‌، در شهرباني و ارتش با عوامفريبي افرادي ساده لوح بعنوان سياهي لشکر کودتائي را که در سويس طرح ريزي کرده بودند پياده نمودند. رئيس جمهور وقت امريکا از آغاز شروع عمليات کودتا تا آخر لحظات پر هيجان و پر اضطرابي را مي‌گذرانيد و مرتباً در حال کسب خبر بود تا اينکه سرانجام خبر سقوط دکتر مصدق به امپريالسيم و جهانخوران رسيد و آنها مطمئن شدند که مانع اصلي از جلوراهشان برداشته شد و حال چراغ سبز براي حرکت بسوي چپاول مجدد روشن است.

کودتاي 28 مرداد گذشته از آثار و نتايج آن يکي از رويدادهاي عبرت انگيز زمان است و همواره به صورت يک ننگ و شرمساري در تاريخ باقي خواهد ماند. ننگ براي خائنيني ماند که با هويت ايراني، جاسوسي و مزدوري بيگانه را به عهده گرفتند و در گرماگرم نبرد ميهني دروازه را به روي دشمنان گشودند و براي دولتمردان انگليس و امريکا که در برابر يکي از اصلي‌ترين نهضت هاي ضد استعماري قرار گرفتند و با قرباني کردن آزادي و استقلال يک ملت براي خود يک رسوايي تاريخي فراهم ساختند.

آرش
۱۳۹۲/۰۵/۲۸ ۱۱:۲۴
یاد و خاطره آن میهن دوست آزادیخواه، آن مبارز مردم دوست گرامی باد.
می دانید شادروان دکتر مصدق به امانت دریکی از اتاق های منزلشان، در احمدآباد(آن هم با چه وضعی) به خاک سپرده شده اند؟ بنابر وصیت آن بزرگمرد، ایشان باید در کنار کشته شدگان 30تیر دفن شوند.
آیا در ما چیزی به نام خجالت و شرمندگی وجود دارد؟ (113565)
۱۳۹۲/۰۵/۲۸ ۲۰:۵۵
ببخشید منفی دادم.دسستم خورد (113962)
منفی
۱۳۹۲/۰۵/۲۹ ۰۱:۳۴
منفی دادم بهت تا دیگه دستت نخوره (114139)
۱۳۹۲/۰۵/۲۸ ۱۱:۲۴
ما ایرانی، مسلمان و مصدقی هستیم (113566)
اصلاح طلب بافقی لردی
Iran, Islamic Republic of
۱۳۹۲/۰۵/۲۸ ۱۱:۴۱
مصدق یک فرد نیست مصدق یک راه است (113580)
سعید
Iran, Islamic Republic of
۱۳۹۲/۰۵/۲۸ ۱۲:۱۱
درود بر مصدق (113602)
علی 1361
۱۳۹۲/۰۵/۲۸ ۱۲:۱۴
روانش شاد دولت مصدق حداقل این حسن را داشت که در دوره کوتاه حکومت او کسی به خاطر عقیده و اعتقاداتش نه راهی زندان شد نه اعدام.
همیشه نام مصدق به پاس خدمات بزرگش در یاد مردم ایران حتی هم نسلی های من که بعد از انقلاب به دنیا آمدند به نکویی می ماند،کسی برای زنده ماندن در یادها نیاز به هیچ گونه تبلیغات آنچنانی مثل چاپ بروشور و کتابچه برای خدمات اندکی که بعضی از آقایان می دهند ندارد. (113607)
کسری
۱۳۹۲/۰۵/۲۸ ۱۲:۲۶
ننگ بر زاهدی (113612)
۱۳۹۲/۰۵/۲۸ ۱۷:۲۱
اسناد سری سیا روز گذشته انتشار یافته که به نقش سیا و انگلیس در این کودتا اعتراف شده، در ضمن امروز 28/5/92 هم bbc Persianبرای اولین بار فیلمی از نوه روزولت، سرهنگ کرومیت روزولت مسؤول طراحی کودتا پخش کرد که وی قبل از مرگش در مصاحبه ای جزییات آجرای این کودتا را با همکاری انگلیس و شخص چرچیل در تغییر ساعت اخبار bbc در شب کودتا بعنوان علامتی از شروع کودتا و حمایت انگلیس از آن شرح میدهد (113792)
ناصر
۱۳۹۲/۰۵/۲۹ ۰۳:۰۶
....
ما چه گلی زدیم به سر مصدق،یه کوچه بنبست بنامش نزدیم بعد 60سال...
اونموقع تو شهر ما چنتا خیابون و مکان به .. (114150)
hadi
United States
۱۳۹۲/۰۵/۲۸ ۱۲:۴۱
dorood bar pishvaye bozorg va ghaede aazam dr,mosadegh,ruhash shad bad (113630)
ایرانی
Iran, Islamic Republic of
۱۳۹۲/۰۵/۲۸ ۱۲:۵۱
خدا رحمت کنه بزرگمرد سیاسی ایران زنده یاد دکتر محمد مصدق (113636)
afsaneh
Iran, Islamic Republic of
۱۳۹۲/۰۵/۲۸ ۱۳:۰۵
واقعا تاسف برانگيزه ...يك خيابان يك ميدان توي اين كشور بنام مصدق نيست (113649)
۱۳۹۲/۰۵/۲۸ ۱۵:۰۲
افرین...
البته میدان 9 دی مهم تره....!!!!!! (113710)
۱۳۹۲/۰۵/۲۸ ۱۶:۲۳
چه ربطی داشت به میدان9دی!! خروش ملت ایران در 9دی88 بر دروغ بودن توهم تقلب بود و البته در سال92 همان هایی که 88مدعی تقلب بودن توهم تقلب را تدلیس سیستماتیک خواندن و بسیاری از سران معتدل اصلاح طلب مثل دکتر عارف و دکتر روحانی و دکتر نجفی و زنگنه و ظریف و اخوندی دروغ بزرگ تقلب را رد کردن اگرچه احتمال میدهم کامنت من گذاشته نشود ولی نوشتم برای اگاهی (113761)
۱۳۹۲/۰۵/۲۸ ۱۳:۱۱
با سلام اگه کودتا نمیشد الان ده کشور برتر دنیا و دمکراتیک ترین کشور بودیم خدا لعنت کنه امریک و انگلیس را ............. مرگ بر امریکا و انگلیس به خاطر کودتا (113658)
Ali
۱۳۹۲/۰۵/۲۸ ۱۳:۴۱
خدا را شکر می کنم که همیشه ادم هایی مثل دکتر مصدق در ایران هست که نگذارد ایران نابود شود . (113676)
امین
Iran, Islamic Republic of
۱۳۹۲/۰۵/۲۸ ۱۳:۴۹
در این سرزمین مصدقها آمدند و رحیمیها هم آمدند در عجبم که این سرزمین پروراننده اضداد است به امید آنکه سرزمین سبزم دیگر هرگز مبتلا به رحیمیها نگردد (113682)
دكتر
۱۳۹۲/۰۵/۲۸ ۱۴:۴۰
يادش گرامي،
متأسفم كه با ارزش‌ترين ملي‌گراي ايراني را فراموش كرده‌ايم. اي كاش به مانند وي بازهم متولد شود. (113698)
ایوب
۱۳۹۲/۰۵/۲۸ ۱۵:۵۴
مصدق یک آزاد مرد بود؛ روحش شاد (113739)
۱۳۹۲/۰۵/۲۸ ۱۶:۲۰
مصدق مرد بزرگ عدالتخواه در برابر دیکتاتوری و باند فساد و کشتار پهلوی ایستاد و بزرگترین خدمتش شهادت در راه عدالت بود. (113757)
ایرانداد
۱۳۹۲/۰۵/۲۹ ۰۵:۳۶
شهادت!؟ (114166)
ایرانداد
۱۳۹۲/۰۵/۲۸ ۱۶:۲۶
یک پرسش : اگر برای ملی شدن نفت دکتر مصدق را سرنگون کردند پس چرا پس از کودتا بازهم شاه نفت را ملی باقی گذاشت؟ فقط پرسیدم هیچ منظوری ندارم لطفا یکی پاسخ مرا بدهد. (113763)
حسين تبريزي
۱۳۹۲/۰۵/۲۸ ۲۱:۳۹
به نظر شما چاره اي جز اين داشت ؟ بعد از اين كه نفت ملي شد شاه در ظاهر نميتوانست دوباره علني تحويل بيگانگان دهد . (113999)
مراد
۱۳۹۲/۰۵/۲۸ ۲۱:۵۳
سلام
بعد کودتا در قرارداد ها تغییراتی داده شد اینبار فقط bp ذی نفع نبود
در ضمن مسلمه که علنا نمی شد دوباره به عقب برگشت
خدا مصدق و فاطمی رو بیامرزه (114011)
سام
Latvia
۱۳۹۲/۰۵/۲۸ ۱۷:۰۹
فراموشمان شده که آمریکا دست به این کار زده، خوش به حال آمریکایی ها که دیشب دوباره تلنگری به ما زدند (113788)
۱۳۹۲/۰۵/۲۸ ۲۳:۵۱
البته ما هم عادت کردیم همه چیز را گردن آمریکا بیاندازیم، اما آیا آمریکا خودش سرباز آورد به ایران؟
حمله کرد؟!
خیر، از خیانت گروهی از خود ایرانی ها استفاده کرد! تاکید می کنم خود "ایرانی"ها
مقصر اصلی آمریکا نیست، مقصر اصلی کودتاچیان هستند. (114084)
آسيابان
United States
۱۳۹۲/۰۵/۲۸ ۱۷:۴۶
باز هم توده اي دق كند دق
باز هم زنده باد دكتر مصدق
از چه باشي ز بيگانه دلخوش
مرگ بر پرچم داس و چكش
( اين شعر در جواب اونهايي است كه مي گويند مصدق گرايش كمونيستي داشته است) (113808)
بختیار
۱۳۹۲/۰۵/۲۸ ۲۳:۲۵
. . . . لعنت بر حزب توده لعنت بر آمریکای جنایتکار لعنت بر انگلیس لعنت بر شاه بی سواد لعنت لعنت لعنت
لعنت بر ساعتی که دقیقاً 12 نیمه شب را نشان میداد!! (114078)
ایرانداد
۱۳۹۲/۰۵/۲۹ ۰۴:۳۳
کارهای آمریکا در برابر جنایت ها و خیانت هایی که انگلیس و روسیه(بویژه) در قبال کشور و دولت و مردم ایران انجام دادند مانند یک قطره در برابر اقیانوس است. (114160)