پایگاه خبری بهار نیوز 19 مهر 1398 ساعت 8:26 http://www.baharnews.ir/news/189617/تحقیقات-درباره-ویکی-پدیای-فارسی-آغاز -------------------------------------------------- عنوان : تحقیقات درباره ویکی‌پدیای فارسی آغاز شد -------------------------------------------------- گروه سیاسی: بنیاد ویکی‌مدیا تحقیقاتی را درباره نحوه کار ویکی‌پدیای فارسی آغاز کرده است. این تحقیقات در پی انتشار گزارش‌هایی درباره "مداخلات" دولت ایران در محتوای برخی صفحات فارسی صورت می‌گیرد. متن : به گزارش صدای آلمان، یك سازمان حقوق بشری موسوم به "عدالت برای ایران" در سایت خود ضمن اعلام این خبر نوشته است: این تحقیقات، نشست تیم ویکی پدیای فارسی و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در سال ۱۳۹۷ را دربرمی گیرد. با این وجود روشن نیست که آیا این تحقیقات به همه نگرانی ها درباره نحوه ویرایش و مدیریت مطالب توسط ویراستاران ویکی پدیای فارسی می پردازد یا خیر. این "نگرانی ها" چیستند؟ ماجرا به مقاله ای برمی گردد که ۱۱ سپتامبر در نشریه "اوپن دموکراسی" به قلم سینا ذکاوت و به زبان انگلیسی منتشر شد و سایت رادیو زمانه متن فارسی آن را منتشر کرد. عنوان این مقاله این بود: "ویکی پدیای فارسی: یک منبع مستقل یا یک ابزار دولت ایران؟" نویسنده این مقاله، در چندین مورد مداخل گوناگون را در ویکی پدیای فارسی و انگلیسی با یکدیگر مقایسه کرده و متوجه تفاوت معنادار این دو نسخه شده است، از جمله زیر مدخل "مداخله ایران در جنگ داخلی سوریه" و نیز صفحه ویکی پدیای بشار اسد، رئیس جمهوری سوریه.او درباره مدخل "مداخله ایران در جنگ داخلی سوریه" نوشته است: نسخه انگلیسی متشکل از ۱۴ بخش است، از جمله جدول زمانیِ مفصل و مبسوطی از حملات و پیش روی های ایران در سوریه از سال ۲۰۱۱ تا کنون؛ نسخه فارسی عمدتاً متشکل از اظهارات مطولِ انکارگرایانه و مبتنی بر تئوری توطئه مقامات ایرانی است که در مقاله مذکور هرگز به چالش کشیده نمی شوند. نویسنده مقاله درباره صفحه انگلیسی ویکی پدیای بشار اسد نوشته است: نسخه انگلیسیبه طور جامع و مفصلی سیاست های اقتصادی و اجتماعی خاندان اسد را که به انقلاب سال ۲۰۱۱ منجر شد تشریح می کند. حتی بخش ویژه ای در این مقاله وجود دارد که به پرونده هایی می پردازد که در دادگاه های بین المللی علیه او به عنوان یک جنایت کار جنگی دارد در جریان است. سینا ذکاوت سپس درباره نسخه فارسی ویکی پدیای بشار اسد نوشته است: در نسخه فارسی، با تبلیغاتِ معمول طرفدار اسد مواجه هستیم که او را همچون قربانی ضعیف و تنهای ستیزه جویی غرب به تصویر می کشد. البته این روایت کاملاً سازگار با روایتِ موافقِ جنگی است که دولت ایران طی هشت سال گذشته به مردمش عرضه کرده است. این مقاله سپس به رویدادهای برگزارشده از سوی ویکی پدیای فارسی و سخنانی که در آنها مطرح شده پرداخته و نوشته در جریان "نشست تخصصی کاربرد تکنیک های ویکی پدیا در ارتباطات" که ۲۰ شهریور ۹۷ در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برگزار شد یکی از مجریانی که همه آنها نیز مرد بودند گفته است: این دوستانی که اینجا حضور دارند نقش وزارت ارشاد را در ویکی پدیا بازی می کنند. یعنی می توانند یک حساب کاربری را ببندند، یکی دیگر را باز کنند، اخطار بدهند، و غیره. اما آنها حتی از وزارت ارشاد هم قوی تر هستند. آنها کلید را در دست شان دارند. درست مثل وقتی که وزارت ارشاد از انتشار یک روزنامه خاص ممانعت به عمل می آورد، و بنابراین آن روزنامه به طور خودکار منتشر نمی شود. ذکاوت سپس نوشته است: نمی توانستم آنچه می شنیدم را باور کنم. بلافاصله، پرسش هایی در ذهنم شکل گرفت: چطور یک مدیر یا ویراستار ویکی پدیا می تواند خود را با نهاد دولتی ای مقایسه کند که کارش سانسور انبوه است؟ این آدم ها کی هستند؟ آیا مؤسسان ویکی پدیا از این موضوع خبر دارند؟ به نوشته سایت عدالت برای ایران پس از انتشار این مقاله و نیز گزارش های دیگر درباره نحوه کار ویکی پدیای فارسی بود که بنیاد ویکی مدیا تصمیم به انجام تحقیقات درباره نحوه فعالیت ویکی پدیای فارسی گرفت. این سازمان در گزارش خود در این باره نوشته: این سازمان موارد سانسور و مداخله های جانبدارانه توسط گردانندگان ویکی پدیای فارسی و کاربران خاص دیگر را رصد و مستند کرده است. این نمونه ها مواردی همچون حذف اطلاعات افزوده شده به صفحات ویکی پدیای مقامات جمهوری اسلامی که شامل داده های تاییده شده و عمومی در ارتباط با موارد نقض حقوق بشر و بی عملی نسبت به اطلاعاتی که خشونت دولتی را عادی سازی و تبلیغات حکومتی را ترویج می کند، بوده است. این سازمان یکی از این نمونه ها را تغییر محتوای صفحه فارسی ویکی پدیای محسن رضایی ذکر کرده است. نام محسن رضایی در پرونده بمب گذاری در مرکز یهودیان آرژانتین، معروف به آمیا، به عنوان یکی از مظنونان برده شده و به همین دلیل نام او در فهرست افراد تحت تعقیب پلیس اینترپل آمده است. به نوشته سایت عدالت برای ایران در سال ۲۰۰۷ تنها چند ساعت پس از اضافه شدن این اطلاعات به صفحه ویکی پدیای فارسی محسن رضایی، "همه این بخش توسط یکی از ویرایش گران ویکی پدیای فارسی بدون ارائه هیچ توضیحی حذف شد". به گفته سازمان عدالت برای ایران در سال ۲۰۱۳ "اطلاعات غلطی" در این باره که نام محسن رضایی از فهرست افراد تحت تعقیب اینترپل بیرون آمده به ویکی پدیای او اضافه شده است که همچنان در این صفحه موجود است. امیر سرآبادانیکه سازمان عدالت برای ایران او را "یکی از بازرسان ویکی پدیا" معرفی کرده است درباره تحقیق پیرامون نشست ویکی پدیای فارسی، ۲۶ سپتامبر در توییترش نوشته است: بنیاد ویکی مدیا مشغول تحقیق روی این جلسه است و من دارم باهاشون همکاری می کنم. فعلا چیز بیشتری نمیشه گفت. ولی این افراد نماینده ویکی پدیا نیستن. سه تا از سی و خورده ای مدیر ویکی پدیان (یکی از چهار نفر حتی مدیر هم نیست). "مدیر ارشد" هم نداریم که ایشان مدیر ارشد باشند. اشاره او به "محسن سالک" است که در مقاله سینا ذکاوت به عنوان مدیر ارشد ویکی پدیای فارسی معرفی شده است. سرآبادانی در گفت وگو با دویچه وله فارسی می گوید او نه بازرس ویکی پدیا بلکه "بازرس کاربر" است. این کاربر که در حال حاضر ساکن آلمان است، در یک رشته توییت سعی کرده ماجرای تحقیق بنیاد ویکی مدیا درباره ویکی پدیای فارسی را توضیح دهد و به عنوان مثال نوشته: من یه بخشی از حرف هایی که زده شده رو درک می کنم و درسته. حکومت داره سعی می کنه محتوای ویکی پدیا رو تغییر بده (این حتی به ویکی پدیای فارسی هم محدود نیست).... سازمان عدالت برای ایران به بنیاد ویکی پدیا و ویکی مدیا "احترام به حقوق بشر، به ویژه آزادی بیان و دسترسی به اطلاعات به عنوان دو حق اساسی بشر" را متذکر شده و نحوه مدیریت ویکی پدیای فارسی را مغایر با این اصول و نیز مغایر با گفته جیمی ویلز، بنیان گذار ویکی پدیا، دانسته است که در گفت وگویی گفته بود: ویکی پدیا با سانسور در سراسر جهان مخالف است. ما قوانین کاملاً محکمی داریم که هرگز نقض نشده، مبنی براینکه هرگز با سانسور دولتی در هیچ منطقه ای از جهان همکاری نکنیم. این عقیده من است که دسترسی به اطلاعات به ویژه دسترسی به اطلاعات دانش نامه ای حقیقت محور از نوعی که توسط ویکی پدیا ارائه می شود، یک حق اساسی بشر است و نتیجه ی منطقی حق آزادی بیان. این سازمان از ویکی پدیا و ویکی مدیا خواسته تا "تقویت تبلیغات دولتی و فرهنگ مصونیت از مجازات" را متوقف و شفافیت بیشتری در قوانین و سیاست هایش اتخاذ کند. در پایان سازمان عدالت برای ایران از ویکی پدیا خواسته تا "رسانه های دولت های مستبد را به عنوان تنها منبع معتبر مرجع برای مقالات رد کند."