به روز شده در ۱۳۹۷/۱۲/۰۲ - ۱۷:۴۵
 
۰
تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۱/۱۳ ساعت ۱۹:۰۷
کد مطلب : ۱۷۱۳۳۴

اینستکس؛ الزامات و مخاطرات

اینستکس؛ الزامات و مخاطرات
گروه سیاسی: بالاخره و پس از گذشت هشت ماه مذاکره و رایزنی میان دیپلمات‌های ایران و اروپا سازوکار ویژه مالی به شکل رسمی اعلام شد. این سازوکار که به اختصار INSTEX نامیده شده است قرار است منافع اقتصادی ایران از برجام را در برابر تحریم‌های آمریکا حفظ کرده و از فروپاشی توافق هسته‌ای جلوگیری کند. مقامات اروپایی به صراحت اعلام کرده‌اند که این کانال ویژه فعلا در حوزه دارو و مواد غذایی کار خواهد کرد و از سوی دیگر وزارت امور خارجه ایران نیز تاکید دارد که اینستکس گام نخست طرف‌های باقی‌مانده در برجام برای حفظ این توافق است. به طور خلاصه می‌توان گفت آنچه در شامگاه پنج‌شنبه به وقت تهران از سوی وزرای امور خارجه بریتانیا، فرانسه و آلمان اعلام شد از نظر هر دو طرف آغاز پروژه‌ای است که می‌تواند و ممکن است به حفظ برجام بینجامد. بدیهی است این سکه روی دیگری نیز دارد و آن اینکه همانقدر که احتمال موفقیت سازوکار ویژه مالی اروپا وجود دارد امکان شکست این ایده تازه هم وجود دارد. در ادامه به الزامات اجرایی شدن INSTEX می‌پردازیم و در پایان مخاطرات احتمالی که ممکن است سبب ناکارآمدی آن و حتی پایان برجام شود را مرور می‌کنیم.
الزامات اجرای موفق اینستکس:
۱. اف.ای.تی.اف: لوایح مرتبط با توصیه‌های گروه اقدام مالی یکی از مقدماتی است که اجرای این سازوکار را می‌تواند موفقیت‌آمیز کند. مسئولان اتحادیه اروپا و دیگر کشورها بارها به صراحت اعلام کرده‌اند که زمانی امکان ارتباط اقتصادی با ایران فراهم می‌شود که اولاً ایران دوباره وارد لیست سیاه FATF نشود و ثانیا لوایح مرتبط با آن به تصویب برسد. برخی مدعی هستند که این مسائل ارتباطی به توافق هسته‌ای ندارد و «زیاده‌خواهی»  اروپا است. واقعیت اما این است که مسئله «زیاده‌خواهی»  نیست و چنین موضوعی مستقیماً به اجرای موفقیت‌آمیز سازوکار ویژه مالی مرتبط است.
۲. حفظ برجام: سازوکار ویژه مالی اروپا هنگامی با موفقیت عمل خواهد کرد که برجامی باقی مانده باشد. بدیهی است اینستکس و یا هر اقدام دیگری برای حفظ منافع ایران از این توافق زمانی قابلیت اجرا خواهد داشت که اصل توافق باقی مانده باشد. برخی شنیده‌ها مبنی بر لزوم خروج ایران از برجام وضعیتی را ایجاد کرده است که حتی با وجود ثبت اینستکس و اعلام رسمی آن، خروج از برجام هم‌چنان در برخی از محافل تندرو به‌عنوان راهی صحیح برای حفظ منافع ملی مطرح می‌شود.
۳. کاهش تنش با اروپا: با نگاهی به روابط ایران و اروپا در ماه‌های اخیر نشانگر بازگشت برخی تنش‌های گذشته در حوزه تروریسم است، از طرف دیگر چالش‌ها و بحران‌های منطقه و عدم تمایل تصمیم‌گیران نظام جهت مذاکره درباره این موضوعات به تنش‌ها افزوده است. اینستکس زمانی می‌تواند به شکل موفقیت‌آمیزی اجرایی شود و منافع ایران از برجام را حفظ کند که شاهد تنش‌زدایی مستمر در رابطه ایران و اروپا باشیم.
مخاطرات که اینستکس را تهدید می‌کند:
۱. تحریم‌های آمریکا: مهم‌ترین خطری که سازوکار ویژه مالی اروپا را تهدید می‌کند تحریم‌های فراسرزمینی ایالات متحده آمریکا است. همان دسته از تحریم‌هایی که سبب خروج شرکت‌ها و سرمایه‌گذاران خارجی از ایران پس از تصمیم دونالد ترامپ برای خروج از برجام شد. ارتباط بانکی و مالی تنگاتنگ میان آمریکا و اروپا و همین‌طور قدرت اقتصادی ایالات متحده شرایطی را ایجاد کرده است که بسیاری از تحلیلگران اقتصادی و سیاسی داخلی و خارجی نسبت به این موضوع که مداخله آمریکا بتواند اینستکس را از اساس از کار بیندازد ابراز نگرانی کرده‌اند. بخش بزرگی از زمان هشت ماهه اخیر به همین موضوع اختصاص داشت که با اقدامات فنی این کانال تجاری ویژه را با روش‌هایی از گزند تحریم آمریکا حفظ کنند اما هنوز نشانه قابل اتکایی برای ضدضربه بود INSTEX در برابر تحریم‌ها مشاهده نشده است.
۲. خروج ایران از برجام
در هفته‌های اخیر شنیده‌هایی جدی درباره تصمیم بخشی از ارکان قدرت برای خروج از توافق هسته‌ای شنیده می‌شد‌. حتی شایعه استعفای ظریف در اعتراض به این تصمیم هم چند روزی مورد بحث و تحلیل قرار گرفت. با کنار هم قرار دادن چنین شنیده‌هایی می‌توان به این نتیجه رسید که خروج از برجام یکی از گزینه‌های محتمل برخی تصمیم‌گیران است. اینستکس برای حفظ برجام اعلام و ثبت شده است و خروج احتمالی جمهوری اسلامی از توافق هسته‌ای قطعا سبب پایان تلاش‌هایی نظیر ایجاد سازوکار ویژه مالی خواهد شد و تحریم‌های جامعه جهانی را جایگزین تحریم‌های یکجانبه آمریکا خواهد کرد.
۳. عدم پذیرش FATF: احتمال بازگشت ایران به لیست سیاه گروه اقدام مالی یکی دیگر از مخاطراتی است که می‌تواند سبب از کار افتادن اینستکس و یا حداقل تاخیر در اجرایی شدن کامل آن شود. عدم تسریع در فرآیند بررسی و تصویب لوایح FATF از جمله مواردی است که می‌تواند سبب بازگشت دوباره به لیست سیاه و به تبع آن ناکارآمد شدن سازوکار ویژه مالی باشد.
 

۱۳۹۷/۱۱/۱۴ ۱۶:۰۵
اگر همه چيز بر مبناي منطق و اصول بين الملل قرار بود پيش بره كه ديگران نبايد از تحريم هاي آمريكا تبعيت مي كردند چون اون بوده كه پيمان رو زير پا گذاشته . موافق گفتگو هستم ، اما اوضاع اون شكلي كه نويسنده محترم تصوير كردن نيست. قواعد سياسي نظام بين الملل مخصوصا در مورد كشورهايي كه سابقه استعمار بقيه رو دارن معمولا زير پا گذاشته ميشه و استانداردها دوگانه ست . در داخل هم همين طوره . مثلا يكي آزاده هر چي ميخاد بگه و ديگري كه فسادي رو آشكار ميكنه به سالها زندان محكوم ميشه . (362589)
۱۳۹۷/۱۱/۱۴ ۱۶:۰۸
مشكل خارجي ما با تن دادن 100 به قرارداد(معاهده و ...) حل نميشه چراكه همواره در طول تاريخ ديديم در مواقع بسياري و در سير تحولات طرف هاي مختلف (آمريكا ، روسيه،چين ، انگليس ، فرانسه و ... ) تعهدات خودشون رو به سادگي ناديده ميگيرن . بنابراين اجراي تعهدات بدون داشتن ابزار جايگزين نفعي براي ما نخواهد داشت (362590)
۱۳۹۷/۱۱/۱۴ ۱۶:۰۸
مشكل خارجي ما با تن دادن 100 به قرارداد(معاهده و ...) حل نميشه چراكه همواره در طول تاريخ ديديم در مواقع بسياري و در سير تحولات طرف هاي مختلف (آمريكا ، روسيه،چين ، انگليس ، فرانسه و ... ) تعهدات خودشون رو به سادگي ناديده ميگيرن . بنابراين اجراي تعهدات بدون داشتن ابزار جايگزين نفعي براي ما نخواهد داشت (362591)