به روز شده در ۱۳۹۸/۰۵/۰۲ - ۱۴:۱۲
 
۴
تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۲/۱۲ ساعت ۱۲:۳۲
کد مطلب : ۱۷۶۹۳۳

ما تکرار عصر صفویه هستیم!

ما تکرار عصر صفویه هستیم!
گروه سیاسی: رسول جعفریان (تاریخ‌پژوه) در یادداشتی نوشت: در جریان بحث هایی که درباره برگزاری همایش تصوف مطرح شد، همان آغاز، اشاره کردم که برگزاری این قبیل همایش ها، به نوعی بازگشت به تجربه‌های تاریخی صفوی در تقویت منازعات مذهبی در جامعه به نفع یک گرایش است که گروه مرجع فکری در جامعه، در آن زمان، آن را درست می داند.

این مهم است که بدانیم، جامعه ایرانی، جامعه ای که فرهنگ آن ترکیبی از دین و عقل ایرانی است، در دوره صفوی، روی ریل تازه ای افتاد. این ریل، کشور را از عقل گرایی یونانی و نگاه ترکیبی مذکور، به سمت دین گرایی با گرایش مذهبی تشیع، و به تدریج، نوعی افراط و تعصب و تمرکز در این زمینه پیش برد. ما در دهه های آخر صفوی، جامعه ای با برداشت خاص دینی و مذهبی داریم که حساسیت های آن، بر اساس نگره های خاصی است که عالمان دینی به عنوان مهم ترین مراجع فکری شناخته می شوند. برای آنها، که مرجعیت اصلی فکری در جامعه را دارند، نوعی دین گرایی اهمیت دارد که همه چیز بر محور آن است.

بارها اشاره کرده ام که این دوره، تلاش می شد تا طب و نجوم و فنون دیگر دینی، یعنی متکی به روایات شود. بحار مجلسی نتیجه و محصول این نگرش بود. این باور گروه مرجع بود. طبعا باید با هر آنچه در این بینش، مقابل دین قرار می گرفت، ایستاد. همه آنچه این عنوان را می یافت، به عنوان انحراف شناخته می شد و تبعیت از آنها، حکم رفتن به راهی جز صراط مستقیم داشت.

در آنجا و در آن دوره، پیروی از علم به صورت شفاف و مستقل اهمیت نداشت، از نظر عملی و رفتاری هم همین طور. آنچه اهمیت داشت، تفکری بود که این عالمان، به عنوان دین و مذهب درست می شناختند. در رفتارها هم همین طور. مهم ترین و حساس ترین مسائل، همین امور مذهبی بود. شعائر دینی نقش مهمی داشت. زیارت و عتبات و حج نهایت اهمیت را داشت. بحث سوگواری و اموری که در امتداد آن بود نهایت اهمیت را داشت و تمام حواسها روی آن متمرکز بود. به وقف نگاه کنید و موارد آن را بنگرید. حتی اگر پای وقف کتاب در میان است، عمدتا کتابهای مذهبی است.

در کنار اینها، تکاپوی درسی مستقل، در ریاضیات و نجوم و داروشناسی و غیره، سست بود. این بینش به صورت جدی وجود داشت. در نتیجه در دوره صفوی، هیچ توجهی به غرب که دست کم دویست سال بود تغییر را آغاز کرده بود، نمی شد. کسی زبان فرنگی نمی دانست. هیچ کس به غرب نمی رفت و این در حالی بود که محصولات زیادی از غرب وارد ایران می شد. ما به خاطر همین نگرش تا اواسط دوره قاجاری همین وضع را داشتیم.

 این که امروز ما صفویه را تکرار می کنیم، معنایش همین است. اساس تفکر و تصمیم گیری و رفتار و امور دیگر در سمت و سوی دینی و مذهبی به سبکی است که رسمیت دارد. من د‌ر مقامی نیستم که قضاوت کنم این تفکر و رویکرد دینی ـ مذهبی در این حد درست است یا خیر، اما این را می توانم بگویم که بی توجهی ما به علم، ریشه در نوعی نگرش دارد که شاید در اینجا بتوان ریشه آن را یافت.

 بیش از هر چیز این نگرش اهمیت دارد. تفسیر پدیده های جاری، تفسیر عالم و آدم، جهانشناسی، تغییر و دگرگونی، شاخص های زندگی خوب، نقش علم در زندگی بهتر و ثروت بیشتر، و بسیاری از اموری از این دست، محصول نوع نگرش ماست که به نظر می رسد، نگرشی دنیایی و در این زمینه برانگیزاننده نیست. آدمی که تعلق به این دنیا ندارد، نمی تواند برای دنیای خود کاری انجام بدهد. مسلما، می توان توافقی میان دنیا و آخرت ایجاد کرد، اما خیلی مهم است که این نگرش بتواند روی تحرک دنیوی تأثیر بگذارد. ما دایما باید مراقب باشیم یک طرف غش نکنیم.

مهزیار
Iran, Islamic Republic of
۱۳۹۸/۰۲/۱۲ ۱۷:۱۰
ما تکرار صفویه و ساسانی هستیم . ایکاش ایکاش مسئولین کشور ما حداقل مسئولانی که در کسوت روحانیت هستند و سمت های بالایی را هم دارند کتاب " بررسی تطبیقی نقش دولت ساسانی و صفوی در احیای هویت ملی " نوشته رضا مهریزی . را می خواندند . اگر می توانستم رایگان آن را برای مسئولان ارشد روحانی می فرستادم تا بدانند در راهی دارند قدم می گذارند که پیشتر دو دولت ساسانی و صفوی گذاشتند .ایکاش تا عبرت آیندگان نشدیم از گذشتگان عبرت بگیریم . (363282)
۱۳۹۸/۰۲/۱۲ ۲۰:۵۰
در اون دوران مردم حتی بیش از حکومت در ضلالت بودند اما اکنون فقط آقایان ونه حتی آقازادگان این طرز فکر را دارند و گمانم اگر وضع همینطور بماند اتفاقا نهاد دین واقعی متضرر خواهد شد متاسفانه (363283)
نادری
Iran, Islamic Republic of
۱۳۹۸/۰۲/۱۳ ۰۹:۱۲
عالی بود استادهای کاش گوش شنوایی بود (363285)
رسول مشهدي
Iran, Islamic Republic of
۱۳۹۸/۰۲/۱۳ ۱۰:۲۳
جناب اقاي جعفريان
ما تكرار هيچي نيستيم.ما مظهر فلاكت و فقر و بدبختي در دنيا شده ايم. (363289)
۱۳۹۸/۰۲/۱۳ ۱۴:۳۰
شما خودتان هم نمونه آن گروهی هستنید که همه چی در این جامعه به نفع آنهاست زبان انتقاد و توصیه برای دیگران دراز وعمل خصوصا شروع از خود کوتاه (363293)
سید حسن نصرالله
Iran, Islamic Republic of
۱۳۹۸/۰۲/۱۳ ۱۴:۴۵
ما تکرار صفویه نیستیم ما انقلاب اسلامی هستیم منتها مسوولان تفکرات امام خمینی و مقام معظم رهبری را اجرا نمی کنند بخصوص این دولت (363294)
۱۳۹۸/۰۲/۱۳ ۱۶:۰۹
سلام.جناب جعفریان بدانید که در هر دور تسلسل دیالکتیک تاریخ بلاخره تکرار خواهد شد. (363301)
۱۳۹۸/۰۲/۱۳ ۱۹:۴۱
از لحاظ سیستم اداری هم استاد رضا قلی مطرح فرموده که باید سیستم اداری سلجوقیان را بشناسیم تا بتوانیم برای وضع فعلی تحلیلی درست انجام دهیم. (363313)
۱۳۹۸/۰۲/۱۴ ۰۶:۱۷
عجب بالاخره یکی پیدا شد یک حرف اساسی زد (363320)