به روز شده در ۱۴۰۰/۰۷/۲۸ - ۰۰:۵۱
 
۰
تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۷/۱۵ ساعت ۰۹:۵۹
کد مطلب : ۲۹۸۲۱۱

همه چیز درباره گل نرگس و ویژگی‌های پیاز نرگس مرغوب

همه چیز درباره گل نرگس و ویژگی‌های پیاز نرگس مرغوب
گروه دانستنی‌ها: گل نرگس تیره‌ای از گیاهان چندساله و پیازدار است که عمدتاً در فصل بهار شکوفا شده و از خانواده نرگسیان یا آماریلیس هستند. گل نرگس دارای گل‌هایی با شش گلبرگ و شش کاسبرگ است که تاجی به شکل فنجان یا شیپور روی گلبرگ‌های آن قرار دارد و عموماً به رنگ‌های سفید و زرد یکدست یا دورنگ بوده و رنگ‌های نارنجی یا صورتی آن کمتر یافت می‌شود. این گل بسیار جذاب با گلبرگ‌های کرم کم رنگ و تاج زرد، عطری منحصربه‌فرد و ظاهری بسیار زیبا و دل‌فریب دارد. با خرید پیاز نرگس مرغوب و کاشت آن چند ساقه می‌روید که هر ساقه نیز سه تا پنج گل می‌دهد. این گل در برابر حمله خرگوش و حیوانات مزرعه مقاوم است. برای کاشت این گل باید پیاز نرگس را از فصل پاییز در خاک مرغوب بکارید. در این مقاله به نکاتی درباره ویژگی‌های پیاز نرگس مرغوب و نحوه کاشت آن اشاره شده، با نازبو همراه باشید.


 
درباره گل نرگس
گل نرگس در تمدن باستان به نام نارسیس یاد شده و از نظر دارویی و گیاه‌شناسی، بسیار شناخته شده بوده است، این گل عموماً دارای ده نوع و تقریباً 50 گونه است. منشأ دقیق نام نرگس ناشناخته است، اما اغلب با یک کلمه یونانی به معنی مست کننده (مخدر) و افسانه جوانی که عاشق بازتاب خود در آب شده بود، پیوند می‌خورد. پیاز نرگس دارای عمری طولانی است که با تقسیم شدن و یا گرده‌افشانی توسط حشرات تکثیر می‌شوند. آفات گل نرگس شامل برخی بیماری‌ها و اختلالات شناخته شده شامل ویروس، کپک، قارچ، لارو مگس، کنه و غیره است.
انواع مختلفی از گل نرگس در کشور ما رشد می‌کنند که نام‌های مختلفی از جمله نرگس شیراز، نرگس شهلا، نرگس مسکین و نرگس هزار پر و غیره دارند، اما در این میان دو نوع عمده نرگس شیراز و نرگس شهلا بیشتر می‌رویند و در رنگ‌های سفید تا نارنجی وجود دارند. برای کاشت گل نرگس می‌توانید با خرید پیاز نرگس شهلا و یا پیاز نرگس شیراز و فراهم آوردن شرایط مناسب محیطی و خاک مرغوب، اقدام به پرورش این گل زیبا در خانه و یا باغ و باغچه خود کنید.
ساقه این گل می‌تواند بین 20 تا 80 سانتی متر افزایش یابد. برخی از گونه‌های گل نرگس منقرض شده‌اند و برخی دیگر نیز با افزایش شهرنشینی و گردشگری در معرض تهدید هستند. گل نرگس به این علت که عطر بسیار خوبی دارد بسیار محبوب بوده و در صنایع عطر سازی از جمله عطرهای گران قیمت است. عطر این گل خاصیت درمانی نیز دارد و باعث آرامش ذهن و رفع افسردگی و بهبود بویایی می‌شود. گل نرگس از کم آفت ترین گل‌هاست و کاشت آن سود فراوانی برای پرورش دهندگان گل دارد. به همین علت بسیاری از باغبانان پیاز نرگس را به طور گسترده در زمین خود کاشته و از آن بهره برداری می‌کنند.

شرایط مناسب برای کاشت گل نرگس
گل نرگس در اروپا، آمریکا و کشورهای شمال آفریقا و به ویژه در منطقه اژه کشت می‌شود، این گل در شرایط مدیترانه‌ای بهترین رشد را دارد. پیاز نرگس را در فصل پاییز در خاک می‌کارند، پیاز این گیاه، در زمستان و در زیر خاک، زمستان را سپری کرده و در هنگام بهار شکوفا می‌شود. پیاز نرگس شیراز، خاک سفت و بسیار رس، آب زیرزمینی زیاد و خاک‌های اسیدی را دوست ندارد، گل نرگس در خاک‌های سبک که حاوی شن بوده و خنثی یا کمی قلیایی هستند، به خوبی رشد می‌کند. گل نرگس بیشتر از سایر گیاهان پیازی مانند سنبل و لاله عمر می‌کند و در برابر خشکسالی مقاوم‌تر است.
وزش باد از جمله باد لودوس نیز در رشد گل نرگس اهمیت دارد. باد لودوس رشد گیاه را تسریع می‌کند. گل نرگس به مقدار کافی فسفر و پتاسیم در خاک نیاز دارد و وجود نیتروژن اضافی در خاک خطرناک است. پتاسیم برای رشد و دوام پیاز نرگس ضروری است، در حالی که فسفر برای رشد ریشه و گل لازم است. نیتروژن نیز برای رشد برگ ضروری است. برای کاشت گل نرگس می‌توان از دو طریق کاشت پیاز نرگس و یا پرورش بذر استفاده کرد که در روش تولید بذر، 4 تا 6  سال طول می‌کشد تا گیاه به گل تبدیل شود و فرایندی پیچیده دارد، پس عملاً بهترین روش برای پرورش گل نرگس، خرید پیاز نرگس و کاشت آن است.

نحوه کاشت و پرورش گل نرگس
بهترین خاک برای رشد مناسب گل نرگس، ترکیبی از خاک برگ، کود و شن است، گل نرگس را می‌توان هم در گلدان و هم در فضای باز کاشت. در صورت کاشت پیاز نرگس در گلدان، باید خاک گلدان شما زهکشی مناسبی داشته باشد. همچنین می‌توانید از سنگریزه در ته گلدان خود استفاده کرده و سپس پیاز نرگس شیراز را در خاک قرار دهید. پیازها را باید در عمق چهار سانتی متری خاک بکارید طوری که نوک پیازها از خاک بیرون باشد.
کاشت پیاز نرگس و پرورش و مراقبت از گل نرگس بسیار آسان و بی دردسر است و بسیاری از افراد حتی کسانی که سررشته زیادی از پرورش گل ندارند می‌توانند این گل را در خانه یا باغچه خود بکارند. برای جلوگیری از آفات این گیاه که شامل کرم، پروانه، حلزون، تخم عنکبوت و کپک هستند نیز می‌توان از آفت‌کش‌ها استفاده کرد. در ذیل به چند مرحله اصلی در پرورش این گل اشاره شده است:

آماده سازی پیاز
پیازهایی که در رطوبت نسبی 75 درصد و دمای 13 درجه سانتی گراد نگهداری می‌شوند، ابتدا از نظر بیماری‌ها و آفات بررسی شده و سپس مرتب و تمیز می‌شوند. برای خرید پیاز نرگس سعی کنید اندازه‌های مناسب پیازها را انتخاب کنید. (ترجیحاً پیازهای درشت مرغوب‌تر هستند). بهتر است قبل از کاشت انتهای پیازها را دو ساعت در آب ولرم قرار دهید.

آماده سازی خاک برای گل نرگس
خاک در فضای باز یا گلدان باید از نظر جنس و مواد بررسی شود، اگر خاک گلدان یا باغچه شما سفت و رسی است می‌توانید مقداری شن با آن مخلوط کنید. نسبت مناسبی از پیت ماس، کوکوپیت و پرلیت همراه با مقداری ماسه برای پرورش این گیاه مناسب است. سپس بعد از اصلاح خاک آن را با چنگک زهکشی کنید تا برای کاشت پیاز نرگس آماده شود، با ایجاد شیارهای 15-20 سانتی متری پیازها را داخل آنها بگذارید طوری که دو سوم پیاز زیر خاک قرار گرفته و نوک پیاز از خاک بیرون باشد.
3 هفته قبل از کاشت، با استفاده از علف کش می‌توانید علف‌های هرز خاک را از بین ببرید و همچنین خاک گیاه را با مقدار مناسبی از کود مخلوط کنید. از مصرف کودهای نسوخته و یا کود دهی بیش از حد خاک خودداری کنید. برای گلدان استفاده از کود ورمی کمپوست و برای باغچه نیز کودهای حیوانی مناسب است. بهتر است نیمی از مقدار کودی که به نسبت خاک محاسبه می‌شود را در بهار و قبل از گل دادن پیاز نرگس به خاک اضافه کنید.

کاشت پیاز نرگس
زمان کاشت پیاز نرگس معمولاً در پاییز تا اوایل زمستان است. اگر قصد پرورش نرگس در گلدان را دارید گلدانی انتخاب کنید که عمق آن ۱۵ سانتی متر یا بیشتر و قطر آن هم ۱۰ سانتی متر یا بیشتر باشد. خیساندن پیازها در هورمون ریشه زایی به مدت 24 ساعت قبل از کاشت به رشد خوب ریشه کمک می‌کند. در قدم بعدی باید گلدان را در فضایی تاریک قرار دهید و پس از ریشه دهی پیاز، گلدان گیاه را در گلخانه یا مکانی نیمه گرم بگذارید.

آبیاری پیاز نرگس
پس از ریشه دادن پیاز نرگس، می‌توانید آن را آبیاری کنید و در جایی گرم در زیر نور مستقیم خورشید قرار دهید. بعد از آن شاهد خواهید بود که پیاز گیاه، طی دو تا سه هفته بعد شروع به رشد می‌کند. گل نرگس باید رطوبت خوبی داشته باشد تا خوب گل بدهد. اگر بارندگی کم است، حتماً پیازها را بعد از کاشت و در پاییز به‌خوبی آبیاری کنید تا بتوانند ریشه‌های خوبی ایجاد کنند. اگر پاییز یا زمستان خشک است یا گل نرگس زیر درختان کاشته شده است، حتماً رطوبت بیشتری به آن بدهید.

نور و دمای مناسب گل نرگس
گل نرگس به مقدار زیادی نور خورشید نیاز دارد تا سالانه رشد کند و سال به سال گل دهد. آنها را در جایی بکارید که حداقل نیم روز در معرض نور خورشید قرار بگیرند. از کاشت آن در کنار ساختمان‌ها و درختان بلند و متراکم اجتناب کنید. دمای مناسب این گل نیز پس از گلدهی بین 5 تا 18 درجه سانتی گراد بوده و گرم بودن محیط سبب کاهش عمر این گل خواهد شد.

محل قرارگیری پیاز نرگس
پیاز نرگس باید در عمقی دو یا سه برابر پیازها کاشته شوند، یعنی پیازهای دو اینچی باید در عمق پنج یا شش اینچی کاشته شوند، همچنین گل‌های نرگس وقتی بلندتر و بهتر رشد خواهند کرد که پیازها بین سه تا شش اینچ از یکدیگر کاشته شوند.



ویژگی‌های پیاز نرگس مرغوب
بیشتر افراد و حتی باغداران همیشه گل نرگس را از طریق پیاز نرگس پرورش می‌دهند، زیرا برای رشد این گیاه از بذر باید آنها را به صورت دستی گرده افشانی کرده و سپس پنج تا هفت سال منتظر بمانید تا دانه‌ها به گل تبدیل شوند. علاوه بر این، پیازهای نرگس به راحتی در زیر زمین تکثیر می‌شوند. در واقع پیازها تقسیم می‌شوند و طی چند سال شاخه‌های جدیدی رشد می‌کنند و در نتیجه توده‌های بیشتری از شکوفه‌ها در اطراف گل اصلی جمع می‌شوند. پس برای داشتن گل نرگس مقاوم و زیبا باید پیازهای مرغوبی انتخاب کنید.
هنگام خرید، پیازهای نرگس با کیفیت بالا که خشک نشده‌اند را انتخاب کنید. پیازهای بزرگ بهترین عملکرد را خواهند داشت. هنگام خرید پیاز نرگس پیازهای بزرگ، سفت و سالم را انتخاب کنید تا از کاشت این گل بیشترین بهره را ببرید. هنگام خرید یا دریافت پیاز نرگس شیراز، باید هر کدام را با دقت فشار دهید تا نرمی آن بررسی شود. پیاز نرگس نباید نرم باشد و همچنین علائم قارچ نباید بر روی آن باشد. اگر علائم قارچ را روی پیاز نرگس دیدید باید متأسفانه آنها را دور بریزید زیرا پوسیدگی پیاز می‌تواند سال‌ها در خاک بماند و خاک را آلوده کند.

چرا گاهی اوقات پیاز نرگس گل نمی‌دهد
گاهی اوقات علی‌رغم اینکه شما ماه‌هاست که چشم‌انتظار به زمین خیره شده‌اید و دوستانتان با خوشحالی گزارش می‌دهند که پیازهای نرگس آنها شکوفا شده‌اند، اما برای شما فقط برگ‌های بلند و نوک تیز رشد می‌کنند و هیچ گلی از پیاز نرگس شما شکوفا نمی‌شود، یا حتی ممکن است برگ‌ها نیز هرگز از خاک بیرون نزنند. علت‌های زیادی ممکن است وجود داشته باشد که در ادامه چند دلیل اصلی عدم گلدهی گل نرگس شما آورده شده است.

پیازها خیلی دیر کاشته شدند
پیازهای گل نرگس مانند خرس هستند و در زمستان به خواب می‌روند. آنها هفته‌ها یا ماه‌ها به دمای سرد نیاز دارند تا آنها را برای رشد آماده کنند. وقتی نور خورشید بهاری آنها را گرم می‌کند، از خواب بیرون می‌آیند. پیاز نرگس شیراز مانند بسیاری از پیازهای گل‌های بهاری، هفته‌ها بعد از سرد شدن هوا گل می‌دهند و برای گلدهی مناسب، گل نرگس به 13 تا 15 هفته زمان برای سرد شدن نیاز دارد و اگر آنها سرما دریافت نکنند، ممکن است به هیچ وجه رشد نکنند، چه برسد به اینکه گل‌های زیبایی به شما ارائه دهند.
اگر پیازهای خود را خیلی دیر کاشتید و زمان کافی برای خنک شدن نداشتند، کاری که می‌توانید انجام دهید این است که ابتدا پیاز را با دقت بررسی کنید، اگر متوجه شاخه‌های زرد رنگ در نوک پیاز شدید، آن را در جای خود باقی بگذارید، زیرا گل نرگس شما در راه است و فقط وقت بیشتری نیاز دارد، اما اگر پیازها شاخه ندارند، آنها را در یک مکان مناسب برای استفاده سال بعد انبار کنید، این مکان می‌تواند یک انبار، زیرزمین یا حتی یخچال باشد.

پیاز نرگس بیمار یا آسیب دیده است
اگر پیازهای نرگس خود را پس از خرید بدون بررسی سلامت آنها کاشته‌اید، اما گل نرگس شما رشد نکرده باشد، ممکن است این مورد با سلامت پیازها ارتباطی داشته باشد. علائمی مانند عمر کوتاه گل پس از شکوفا شدن، رشد ساقه بدون گل دادن و یا تولید شکوفه‌های ضعیف از علائم پوسیدگی و قارچ پیاز نرگس است. در واقع پوسیدگی پیاز، یک بیماری کشنده ناشی از قارچ است. اگر در ناحیه پایین پیاز که ریشه‌ها از آن بیرون می‌آیند، پیاز نرگس، نرم و قهوه‌ای تیره باشد و وقتی چند فلس خارجی را جدا می‌کنید، سفید، صورتی یا قرمز مایل به بنفش باشد، امکان بیماری پیاز وجود داد.

شرایط خاک گل نرگس مناسب نبوده
این بسیار مهم است که گل نرگس خود را در منطقه‌ای که زهکشی مناسب و نور خورشید مناسب دریافت می‌کند، بکارید. بدون زهکشی مناسب، پیاز نرگس شما می‌تواند مشکلاتی را تجربه کند که مانع رشد یا شکوفا شدن آن می‌شود. کاشت آنها در منطقه‌ای که فقط مرطوب است، کافی نیست، زیرا احتمال ابتلا به عفونت قارچی را که منجر به پوسیدگی پیاز می‌شود، بسیار افزایش می‌دهد. پیازهای کاشته شده در مکان‌هایی با زهکشی ضعیف، شکوفا نمی‌شوند و اغلب باعث پوسیدگی پیاز می‌شوند. پیازها در مکان‌هایی که در تابستان مرطوب می‌مانند و دمای خاک بسیار گرم است به‌راحتی پوسیده می‌شوند.

 شاخ و برگ گل را در سال گذشته خیلی زود حذف کردید
یک گل نرگس که دوران شکوفایی خود را پشت سر گذاشته ممکن است شاداب و نیرومند نباشد، اما در اینجا یک نکته وجود دارد، حدود شش هفته پس از محو شدن آخرین شکوفه، شاخ‌وبرگ‌ها به سختی کار می‌کنند، اما انرژی را از خورشید جذب کرده و آن را به پیاز گل‌های سال آینده منتقل می‌کنند. در نتیجه چیدن زودهنگام شاخ‌وبرگ گل نرگس باعث عدم گلدهی پیاز نرگس در سال بعد خواهد شد.

مشکلات مربوط به کود
گاهی اوقات، اگر به مقدار کافی کود به پیاز نرگس داده نشده باشد، گل نمی‌دهد. همچنین اگر پیازهای این گل کود زیادی هم داشته باشند، به‌ویژه کود زیاد که دارای نیتروژن زیاد باشد، شکوفا نمی‌شوند. اما استفاده از کود حاوی فسفر بیشتر از کود حاوی نیتروژن می‌تواند به گیاه کمک کند تا گل‌های قوی ایجاد کند. بهتر است از کودهای دارای نیتروژن بالا استفاده نکنید و از محصولات کم نیتروژن استفاده کنید. نیتروژن یک ماده مغذی ضروری برای گیاه است، اما باعث رشد برگ‌ها می‌شود. ممکن است تعداد زیادی برگ در نتیجه بارور شدن بیش از حد تولید شود و نه تعداد زیادی گل.

نکاتی که باید هنگام بریدن گلهای نرگس و نگهداری پیاز نرگس رعایت کنید
شما نباید گل نرگس را با گل‌های دیگر در یک گلدان مخلوط کنید. هنگام کوتاه کردن و بریدن گل‌های نرگس، آن‌ها نباید در گلدان با بقیه گل‌ها نگهداری شوند، زیرا ساقه آنها مایعی ترشح می‌کند که باعث پژمردگی گل‌های دیگر می‌شود. باید حداقل 24 ساعت منتظر بمانید سپس گل‌های بریده شده نرگس را با انواع دیگر گل‌ها داخل گلدان بگذارید. اما برای بهترین نتایج، گل نرگس را در گلدان خود جدا کنید. اگر هم باید آنها را ترکیب کنید، آنها را تا بیشترین زمانی که ممکن است در آب نگهداری کنید و سپس آنها را بشویید و آخرین آنها را به دیگر گل‌ها اضافه کنید. توجه داشته باشید که تماس با شیره گل نرگس ممکن است باعث تحریک پوست یا تشدید حساسیت‌های پوستی شود.
اما شما می‌توانید پیاز نرگس را با سایر پیازهای یک باغ مخلوط کنید. برای نگهداری پیاز نرگس، در طول پاییز، برای آن بستری حاوی کود مناسب و حاوی فسفر در نظر بگیرید و آن را در مکانی قرار دهید که هنگام بهار خوب و آفتابی باشد. به خاطر داشته باشید که گونه‌های خاصی از گل نرگس، می‌توانند در نیمه سایه رشد کنند. همچنین خاک باید مرطوب نگه داشته شود، اما زیاد هم نباید مرطوب باقی بماند، زیرا پیازهای نرگس مستعد پوسیدگی هستند.



آیا گل نرگس سمی است؟
تمام قسمت‌های گل نرگس حاوی یک ماده شیمیایی سمی به نام لیکورین است. پیاز نرگس حاوی بیشترین غلظت لیکورین است، بااین‌حال، تمام قسمت‌های گل نرگس سمی هستند و خوردن هر قسمتی از گیاه می‌تواند علائمی مانند تهوع، استفراغ، درد شکم و اسهال را ایجاد کند. این علائم معمولاً فقط حدود 3 ساعت طول می‌کشد. مشکلات شدیدتری مانند فشار خون پایین، خواب آلودگی و آسیب به کبد در حیواناتی گزارش شده است که مقادیر بسیار زیادی از پیاز نرگس را خوردند اما چنین موردی هرگز در انسان گزارش نشده است.
پیاز نرگس همچنین حاوی مواد شیمیایی به نام اگزالات است که میکروسکوپی و شبیه سوزن هستند. هنگام بلع، اگزالات باعث سوزش شدید و تحریک لب‌ها، زبان و گلو می‌شود. آنها همچنین می‌توانند باعث تحریک پوست شوند. معمولاً تنها درمان موردنیاز شستشوی خوب دهان و نوشیدن آب یا شیر است. در صورت ادامه استفراغ و اسهال، مراقب دهیدراتاسیون باشید. اگر فردی دچار درد شدید در گلو، مشکل در بلع یا آبریزش بینی است، ارزیابی و درمان پزشکی مورد نیاز است. خوردن پیاز می‌تواند باعث تحریک شدید دهان و ناراحتی معده شود. این علائم معمولاً تهدیدکننده زندگی نیستند و ظرف چند ساعت برطرف می‌شوند.
برای جلوگیری از این موارد، از پرورش پیاز نرگس یا نمایش گل نرگس در محل زندگی یا بازی کودکان کوچک یا حیوانات خانگی خودداری کنید. آنها را دور از دسترس و دید قرار دهید. وقتی کودکان در فضای باز بازی می‌کنند، از نزدیک مراقب آنها باشید تا از خوردن گیاهان یا انواع میوه‌ها و گیاهان ناشناخته جلوگیری شود.

نتیجه‌گیری
داشتن گل نرگس در باغ و یا حتی در گلدان همیشه لذت بخش است! این گل‌های سفید و زرد از اولین گل‌هایی هستند که در بهار شکوفا می‌شوند. در صوت پرورش مناسب پیاز نرگس و مراقبت از آن، گل نرگس همیشه شاد و قوی باقی خواهد ماند و پیاز آن می‌تواند سال‌ها زندگی کرده و هرسال موقع بهار شکوفا شود و یک توده بزرگ گل نرگس به شما هدیه دهد، شما می‌توانید برگ‌های بلند آن را بچینید بدون اینکه بر گلدهی آنها در سال آینده تأثیر بگذارد. به یاد داشته باشید که پیاز گل نرگس خود را برای کاشت هنگام پاییز سفارش دهید. همچنین می‌توانید در صورت گذشتن زمان کشت پیاز را تهیه و برای گلدهی سال بعد کشت کنید.