دریافت وثیقه از متقاضیان ویزای آمریکا

گروه بین الملل: وزارت خارجه آمریکا برنامه دریافت وثیقه از متقاضیان ویزای گردشگری و تجاری ده‌ها کشور را دائمی می‌کند؛ برنامه‌ای که هدف آن جلوگیری از ماندن مسافران پس از پایان مدت مجاز اقامت اعلام شده است.
ایران در فهرست کنونی کشورهای مشمول این برنامه قرار ندارد، اما شهروندان ایرانی با محدودیت گسترده‌تر و جداگانه‌ای در زمینه صدور ویزای آمریکا روبه‌رو هستند.
بر اساس مقررات نهایی وزارت خارجه آمریکا که قرار است سوم اوت ۲۰۲۶ [۱۲ مرداد] در «ثبت فدرال» منتشر و همان روز اجرایی شود، افسران کنسولی می‌توانند صدور ویزای بی‌۱ و بی‌۲ را برای متقاضیان مشمول به سپردن وثیقه‌ای بین ۱۰ هزار تا ۲۰ هزار دلار مشروط کنند. این دو نوع ویزا برای سفرهای کاری و گردشگری صادر می‌شوند.
برنامه دریافت وثیقه نخست در اوت ۲۰۲۵ [تابستان سال ۱۴۰۴] به‌صورت آزمایشی و برای یک دوره ۱۲ماهه آغاز شد. در مرحله آزمایشی، مبلغ وثیقه پنج هزار، ۱۰ هزار یا ۱۵ هزار دلار بود؛ اما مقررات دائمی گزینه پنج هزار دلاری را حذف و سقف آن را به ۲۰ هزار دلار افزایش داده است.
براساس متن مقررات نهایی، مبلغ معمول وثیقه ۱۵ هزار دلار در نظر گرفته می‌شود، اما افسر کنسولی می‌تواند با توجه به وضعیت متقاضی آن را به ۱۰ هزار دلار کاهش یا به ۲۰ هزار دلار افزایش دهد. هدف اعلام‌شده این وثیقه آن است که دارنده ویزا شرایط اقامت غیرمهاجرتی خود را رعایت کند و پیش از پایان مهلت قانونی از آمریکا خارج شود.
وزارت خارجه آمریکا می‌گوید اجرای آزمایشی برنامه نشان داده است که دریافت وثیقه ابزار موثری برای واداشتن دارندگان ویزا به رعایت مقررات است. این وزارتخانه اعلام کرده است که در دوره آزمایشی، حدود ۲۰ هزار درخواست ویزا مشمول پرداخت وثیقه شد، اما نزدیک به نیمی از متقاضیان از پرداخت آن صرف‌نظر کردند. صدور ویزای بی‌۱ و بی‌۲ برای اتباع کشورهای مشمول نیز در ۱۰ ماه نخست اجرای برنامه ۸۳ درصد کاهش یافت.
در مقابل، مدافعان حقوق مهاجران می‌گویند وثیقه‌های سنگین می‌تواند متقاضیان قانونی، به‌ویژه افراد کم‌درآمد، را عملا از سفر به آمریکا محروم کند. وثیقه در صورت خروج به‌موقع مسافر بازگردانده می‌شود، اما نقض شرایط اقامت، از جمله ماندن پس از پایان مهلت مجاز، ممکن است به ضبط آن بینجامد.
دارندگان ویزای مشمول وثیقه همچنین باید از طریق پروازهای تجاری و مبادی هوایی مورد تایید وارد آمریکا شده و از این کشور خارج شوند. پرداخت وثیقه نیز تنها پس از دستور افسر کنسولی و از طریق سامانه رسمی وزارت خزانه‌داری آمریکا انجام می‌شود و سپردن وثیقه به‌خودی‌خود صدور ویزا را تضمین نمی‌کند.

آیا شهروندان ایران مشمول این برنامه می‌شوند؟
نام ایران در فهرست رسمی ۵۰ کشور مشمول وثیقه ویزا دیده نمی‌شود. ۳۰ کشور این فهرست آفریقایی‌اند و بقیه در آسیا، حوزه کارائیب، اقیانوسیه و آمریکای لاتین قرار دارند.
با این حال، مقررات به وزارت خارجه آمریکا اجازه می‌دهد فهرست کشورهای مشمول را به‌تدریج تغییر دهد؛ مشروط بر اینکه افزوده شدن کشور جدید دست‌کم ۱۵ روز پیش از آغاز اجرای برنامه برای آن کشور اعلام شود. بنابراین، نبودن ایران در فهرست کنونی به معنای معافیت دائمی آن نیست.
در عمل، شهروندان ایران با محدودیت دیگری روبه‌رو هستند که از برنامه وثیقه شدیدتر است. طبق اطلاعیه رسمی وزارت خارجه آمریکا، از اول ژانویه ۲۰۲۶ صدور همه ویزاهای مهاجرتی و غیرمهاجرتی برای اتباع ایران، با استثناهایی محدود، تعلیق شده است.
این استثناها شامل برخی ویزاهای دیپلماتیک و رسمی، دارندگان اقامت دائم آمریکا، دوتابعیتی‌هایی که با گذرنامه کشوری غیرمشمول درخواست می‌دهند، برخی کارکنان دولت آمریکا، شرکت‌کنندگان در بعضی رویدادهای بزرگ ورزشی و شماری از متقاضیان مهاجرتی متعلق به اقلیت‌های قومی یا مذهبی تحت آزار در ایران است.
در نتیجه، شهروندان ایرانی فعلا مشمول پرداخت وثیقه ۱۰ تا ۲۰ هزار دلاری نیستند؛ زیرا ایران در فهرست ۵۰ کشور قرار ندارد. با این حال، بیشتر متقاضیان ایرانی به دلیل تعلیق جداگانه صدور ویزا، اصولاً امکان دریافت ویزای بی‌۱ یا بی‌۲ را ندارند، مگر آنکه در یکی از موارد استثنا قرار گیرند.