تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۰۷ ساعت ۱۶:۵۰
کد مطلب : ۵۹۰۹۹۱
۶ پیامد جنگ با ایران پس از ۶ ماه
گروه بین الملل: خبرگزاری رویترز در گزارشی تحلیلی شش ماه پس از آنکه ایالات متحده و اسرائیل حملات خود به جمهوری اسلامی را آغاز کردند، شش پیامد این جنگ را بررسی کرده است.
رویترز در گزارش خود نوشته است جنگی که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، آن را «یک گردش کوچک» توصیف کرده بود، به بنبستی نامحبوب تبدیل شده که میتواند ریاستجمهوری او را از مسیر خود خارج کند، جمهوری اسلامی ایران هنوز تسلیم نشده، کشتیرانی در تنگه هرمز همچنان بهشدت مختل است و هیچ مسیر روشنی برای پایان دادن به جنگی که ترامپ زمانی پیشبینی کرده بود ظرف چهار هفته تمام خواهد شد، وجود ندارد.
این خبرگزاری افزوده در حالی که به نظر میرسد حملات نظامی بیشتر نیز جمهوری اسلامی ایران را به امتیاز دادن وادار نخواهد کرد، آمریکا بار دیگر به کارزار فشار اقتصادی روی آورده است تا ایران را بیش از پیش تضعیف کند.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، به متحدان واشینگتن گفته است که ایالات متحده «فعلا» بعید است حملات تازهای علیه جمهوری اسلامی ایران آغاز کند.
هنوز مشخص نیست مرحله بعدی جنگ چگونه رقم خواهد خورد، اما بسیاری از پیامدهایی که احتمالا تاثیری ماندگار بر آمریکا، ایران و اقتصاد جهانی خواهند داشت، از هماکنون آشکار شدهاند.
۱. ترامپ هزینه سیاسی جنگ را میپردازد
بهنوشته رویترز جنگ از همان ابتدا در آمریکا محبوب نبود و با گذشت زمان مخالفت با آن افزایش یافته است. بر اساس نظرسنجی رویترز/ایپسوس، میزان محبوبیت ترامپ از زمان آغاز جنگ از ۴۰ درصد به ۳۳ درصد کاهش یافته است؛ در حالی که افزایش قیمت بنزین وعده انتخاباتی او در سال ۲۰۲۴ برای کاهش هزینههای زندگی آمریکاییها را تضعیف کرده است.
ترامپ که با وعده پایان دادن به جنگها وارد کارزار انتخاباتی شده بود، استدلال میکند افزایش توان موشکی و پرونده هستهای جمهوری اسلامی اقدام نظامی را ضروری کرده بود، اما نتوانسته اکثریت رأیدهندگان را متقاعد کند. تنها ۳۱ درصد آمریکاییها جنگ را تایید میکنند؛ رقمی که حتی از میزان حمایت از برخی جنگهای اخیر آمریکا در مقطع مشابه پایینتر است. برای نمونه، جنگ افغانستان در نظرسنجیهای گالوپ سالها از حمایت بیش از ۵۰ درصد آمریکاییها برخوردار بود.
نارضایتی رأیدهندگان از افزایش قیمتها برای حزب جمهوریخواه در آستانه انتخابات میاندورهای نوامبر نیز مشکلساز است؛ انتخاباتی که جمهوریخواهان باید در آن از اکثریت شکننده خود در هر دو مجلس کنگره دفاع کنند.
جنگ همچنین شکاف درون حزب جمهوریخواه را عمیقتر کرده است: از یک سو جمهوریخواهان متمایل به انزواگرایی خواهان پایان سریع جنگاند و از سوی دیگر گروهی از قانونگذاران جمهوریخواه معتقدند ترامپ باید فشار نظامی بر تهران را ادامه دهد.
۲. اقتصاد جهانی ضربه خورد، اما کمتر از آنچه انتظار میرفت
رویترز در ادامه گزارش خود افزوده حملات آمریکا و اسرائیل بلافاصله نگرانی شدیدی در بازارهای جهانی ایجاد کرد، زیرا حدود یکپنجم انرژی جهان از تنگه هرمز عبور میکند. اختلال در این مسیر قیمت نفت را بهشدت افزایش داد و نگرانی از رکود جهانی را برانگیخت.
آسیب اقتصادی قابل توجه بوده، اما از بدترین پیشبینیهای اولیه کمتر است. صندوق بینالمللی پول از آغاز جنگ تاکنون دو بار پیشبینی رشد اقتصاد جهانی را کاهش داده و اکنون رشد سه درصدی را برای امسال پیشبینی میکند؛ در حالی که برآورد ماه ژانویه ۳.۳ درصد بود.
با این حال، اقتصاد جهان در مقایسه با شوکهای نفتی دهه ۱۹۷۰ مقاومتر ظاهر شده است. اقتصادهای بزرگ امروز برای تولید هر واحد از تولید ناخالص داخلی انرژی کمتری مصرف میکنند و تداوم هزینهکرد و سرمایهگذاری، از جمله رونق هوش مصنوعی، بخشی از ضربه جنگ را خنثی کرده است.
۳. ایران شکست نخورده است
ایران همچنان پهپادها و موشکهایی در اختیار دارد و توانسته است کشتیها و تاسیسات نظامی آمریکا در منطقه را هدف قرار دهد.
رویترز در ماه مارس گزارش داده بود که آمریکا تنها با اطمینان میتواند بگوید حدود یکسوم زرادخانه بزرگ موشکی ایران را نابود کرده است. وضعیت حدود یکسوم دیگر مشخص نبود، هرچند احتمال میرفت بمبارانها بخشی از آنها را تخریب یا در تونلها و پناهگاههای زیرزمینی مدفون کرده باشد.
۴. خاورمیانه بیثباتتر شده و آسیبپذیری متحدان آمریکا آشکار شده است
رویترز در ادامه گزارش خود افزوده جنگ آمریکا و اسرائیل قرار بود تهدید ایران علیه خاورمیانه را از میان ببرد، اما بهگفته تحلیلگران نتیجه تا اینجا منطقهای ناامنتر و ایرانی جسورتر بوده است.
حملات موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی ایران به کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس که متحد آمریکا هستند، تاسیسات نظامی و دیپلماتیک ایالات متحده را هدف قرار داده و موجب اختلال در پروازهای منطقه شده است.
حملات ایران به کشتیرانی، همراه با محاصره دریایی حوثیها علیه تردد مرتبط با عربستان در دریای سرخ، هزینههای بیمه و حملونقل را در سراسر منطقه افزایش داده است. تاثیر این وضعیت بسیار فراتر از خسارات مستقیم واردشده به کشتیهاست و زنجیرههای تامین و چشمانداز اقتصادی کشورهای خلیج فارس را تحت فشار قرار داده است.
۵. دستیابی ایران به سلاح هستهای ممکن است زمان بیشتری ببرد
حملات آمریکا و اسرائیل در خرداد ۱۴۰۴ و مرحله نخست جنگ کنونی، به سه مرکز شناختهشده غنیسازی ایران و همچنین تاسیساتی که مظنون به فعالیتهای مرتبط با تسلیحات هستهای بودند، بهشدت آسیب زده است. شماری از دانشمندان برجسته هستهای ایران نیز در حملات اسرائیل شهید شدهاند.
ارزیابی اطلاعاتی آمریکا در ماه مه نشان میداد «زمان گریز هستهای» ایران، یعنی مدت لازم برای تولید مواد شکافتپذیر کافی برای یک بمب، از حداکثر شش ماه پیش از جنگ به حداکثر یک سال افزایش یافته است.
جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای همچنان مهمترین هدف اعلامشده ترامپ از جنگ است.
اما وضعیت واقعی برنامه هستهای نامعلوم است، زیرا بازرسان سازمان ملل هنوز به تاسیسات هستهای ایران بازنگشتهاند. آژانس بینالمللی انرژی اتمی از زمان حملات سال ۲۰۲۵ نتوانسته محل حدود ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم غنیشده تا سطح ۶۰ درصد را تایید کند. این ذخیره بالقوه میتواند در یک تاسیسات مخفی تا سطح تسلیحاتی غنیتر شود.
ایران همواره تلاش برای ساخت سلاح هستهای را رد کرده است.
۶. آمادگی نظامی آمریکا کاهش یافته است
خبرگزاری رویترز در پایان گزارش خود نوشته است که شش ماه جنگ هزینه سنگینی نیز برای ارتش آمریکا داشته است. ایالات متحده پهپادها و هواپیماهایی را هم در اثر حملات جمهوری اسلامی و هم در حوادث عملیاتی از دست داده است. گزارشی از سرویس پژوهشی کنگره در ماه مه شمار هواپیماهای نظامی از دسترفته آمریکا در جنگ را ۴۲ فروند اعلام کرد.
ذخایر مهمات نگرانی بزرگتری است. رویترز گزارش داده ارتش آمریکا «تقریبا تمام» ذخیره جهانی خود از برخی موشکهای هدایتشونده دقیق را مصرف کرده است. برآورد مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی نیز نشان میدهد آمریکا تا ماه ژوئیه حدود ۶۵ درصد رهگیرهای پاتریوت خود را مصرف کرده و ذخیره موشکهای رهگیر سامانه تاد دستکم ۳۸ درصد کاهش یافته است.
واشینگتن برای جنگ ایران جنگندهها، ناوهای جنگی و تجهیزات دیگری را از اروپا و منطقه آسیا-اقیانوس آرام به خاورمیانه منتقل کرده است. این جابهجاییها مدت ماموریت نیروها را افزایش داده و درباره میزان آمادگی ارتش آمریکا برای مقابله با بحرانهای احتمالی در دیگر نقاط جهان پرسشهایی ایجاد کرده است.
ناو هواپیمابر «یواساس جرالد آر. فورد» بیش از یک سال در ماموریت بود؛ طولانیترین استقرار عملیاتی آن از زمان جنگ ویتنام. همزمان، قانونگذاران درباره شرایط خدمه «یواساس آبراهام لینکلن» پس از ۲۰۰ روز متوالی حضور در دریا ابراز نگرانی کردند. این ناو هفته گذشته با ناو دیگری که پیشتر در اقیانوس آرام مستقر بود جایگزین شد؛ نشانهای دیگر از فشاری که جنگ ایران بر منابع و توان عملیاتی ارتش آمریکا وارد کرده است.
رویترز در گزارش خود نوشته است جنگی که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، آن را «یک گردش کوچک» توصیف کرده بود، به بنبستی نامحبوب تبدیل شده که میتواند ریاستجمهوری او را از مسیر خود خارج کند، جمهوری اسلامی ایران هنوز تسلیم نشده، کشتیرانی در تنگه هرمز همچنان بهشدت مختل است و هیچ مسیر روشنی برای پایان دادن به جنگی که ترامپ زمانی پیشبینی کرده بود ظرف چهار هفته تمام خواهد شد، وجود ندارد.
این خبرگزاری افزوده در حالی که به نظر میرسد حملات نظامی بیشتر نیز جمهوری اسلامی ایران را به امتیاز دادن وادار نخواهد کرد، آمریکا بار دیگر به کارزار فشار اقتصادی روی آورده است تا ایران را بیش از پیش تضعیف کند.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، به متحدان واشینگتن گفته است که ایالات متحده «فعلا» بعید است حملات تازهای علیه جمهوری اسلامی ایران آغاز کند.
هنوز مشخص نیست مرحله بعدی جنگ چگونه رقم خواهد خورد، اما بسیاری از پیامدهایی که احتمالا تاثیری ماندگار بر آمریکا، ایران و اقتصاد جهانی خواهند داشت، از هماکنون آشکار شدهاند.
۱. ترامپ هزینه سیاسی جنگ را میپردازد
بهنوشته رویترز جنگ از همان ابتدا در آمریکا محبوب نبود و با گذشت زمان مخالفت با آن افزایش یافته است. بر اساس نظرسنجی رویترز/ایپسوس، میزان محبوبیت ترامپ از زمان آغاز جنگ از ۴۰ درصد به ۳۳ درصد کاهش یافته است؛ در حالی که افزایش قیمت بنزین وعده انتخاباتی او در سال ۲۰۲۴ برای کاهش هزینههای زندگی آمریکاییها را تضعیف کرده است.
ترامپ که با وعده پایان دادن به جنگها وارد کارزار انتخاباتی شده بود، استدلال میکند افزایش توان موشکی و پرونده هستهای جمهوری اسلامی اقدام نظامی را ضروری کرده بود، اما نتوانسته اکثریت رأیدهندگان را متقاعد کند. تنها ۳۱ درصد آمریکاییها جنگ را تایید میکنند؛ رقمی که حتی از میزان حمایت از برخی جنگهای اخیر آمریکا در مقطع مشابه پایینتر است. برای نمونه، جنگ افغانستان در نظرسنجیهای گالوپ سالها از حمایت بیش از ۵۰ درصد آمریکاییها برخوردار بود.
نارضایتی رأیدهندگان از افزایش قیمتها برای حزب جمهوریخواه در آستانه انتخابات میاندورهای نوامبر نیز مشکلساز است؛ انتخاباتی که جمهوریخواهان باید در آن از اکثریت شکننده خود در هر دو مجلس کنگره دفاع کنند.
جنگ همچنین شکاف درون حزب جمهوریخواه را عمیقتر کرده است: از یک سو جمهوریخواهان متمایل به انزواگرایی خواهان پایان سریع جنگاند و از سوی دیگر گروهی از قانونگذاران جمهوریخواه معتقدند ترامپ باید فشار نظامی بر تهران را ادامه دهد.
۲. اقتصاد جهانی ضربه خورد، اما کمتر از آنچه انتظار میرفت
رویترز در ادامه گزارش خود افزوده حملات آمریکا و اسرائیل بلافاصله نگرانی شدیدی در بازارهای جهانی ایجاد کرد، زیرا حدود یکپنجم انرژی جهان از تنگه هرمز عبور میکند. اختلال در این مسیر قیمت نفت را بهشدت افزایش داد و نگرانی از رکود جهانی را برانگیخت.
آسیب اقتصادی قابل توجه بوده، اما از بدترین پیشبینیهای اولیه کمتر است. صندوق بینالمللی پول از آغاز جنگ تاکنون دو بار پیشبینی رشد اقتصاد جهانی را کاهش داده و اکنون رشد سه درصدی را برای امسال پیشبینی میکند؛ در حالی که برآورد ماه ژانویه ۳.۳ درصد بود.
با این حال، اقتصاد جهان در مقایسه با شوکهای نفتی دهه ۱۹۷۰ مقاومتر ظاهر شده است. اقتصادهای بزرگ امروز برای تولید هر واحد از تولید ناخالص داخلی انرژی کمتری مصرف میکنند و تداوم هزینهکرد و سرمایهگذاری، از جمله رونق هوش مصنوعی، بخشی از ضربه جنگ را خنثی کرده است.
۳. ایران شکست نخورده است
ایران همچنان پهپادها و موشکهایی در اختیار دارد و توانسته است کشتیها و تاسیسات نظامی آمریکا در منطقه را هدف قرار دهد.
رویترز در ماه مارس گزارش داده بود که آمریکا تنها با اطمینان میتواند بگوید حدود یکسوم زرادخانه بزرگ موشکی ایران را نابود کرده است. وضعیت حدود یکسوم دیگر مشخص نبود، هرچند احتمال میرفت بمبارانها بخشی از آنها را تخریب یا در تونلها و پناهگاههای زیرزمینی مدفون کرده باشد.
۴. خاورمیانه بیثباتتر شده و آسیبپذیری متحدان آمریکا آشکار شده است
رویترز در ادامه گزارش خود افزوده جنگ آمریکا و اسرائیل قرار بود تهدید ایران علیه خاورمیانه را از میان ببرد، اما بهگفته تحلیلگران نتیجه تا اینجا منطقهای ناامنتر و ایرانی جسورتر بوده است.
حملات موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی ایران به کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس که متحد آمریکا هستند، تاسیسات نظامی و دیپلماتیک ایالات متحده را هدف قرار داده و موجب اختلال در پروازهای منطقه شده است.
حملات ایران به کشتیرانی، همراه با محاصره دریایی حوثیها علیه تردد مرتبط با عربستان در دریای سرخ، هزینههای بیمه و حملونقل را در سراسر منطقه افزایش داده است. تاثیر این وضعیت بسیار فراتر از خسارات مستقیم واردشده به کشتیهاست و زنجیرههای تامین و چشمانداز اقتصادی کشورهای خلیج فارس را تحت فشار قرار داده است.
۵. دستیابی ایران به سلاح هستهای ممکن است زمان بیشتری ببرد
حملات آمریکا و اسرائیل در خرداد ۱۴۰۴ و مرحله نخست جنگ کنونی، به سه مرکز شناختهشده غنیسازی ایران و همچنین تاسیساتی که مظنون به فعالیتهای مرتبط با تسلیحات هستهای بودند، بهشدت آسیب زده است. شماری از دانشمندان برجسته هستهای ایران نیز در حملات اسرائیل شهید شدهاند.
ارزیابی اطلاعاتی آمریکا در ماه مه نشان میداد «زمان گریز هستهای» ایران، یعنی مدت لازم برای تولید مواد شکافتپذیر کافی برای یک بمب، از حداکثر شش ماه پیش از جنگ به حداکثر یک سال افزایش یافته است.
جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای همچنان مهمترین هدف اعلامشده ترامپ از جنگ است.
اما وضعیت واقعی برنامه هستهای نامعلوم است، زیرا بازرسان سازمان ملل هنوز به تاسیسات هستهای ایران بازنگشتهاند. آژانس بینالمللی انرژی اتمی از زمان حملات سال ۲۰۲۵ نتوانسته محل حدود ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم غنیشده تا سطح ۶۰ درصد را تایید کند. این ذخیره بالقوه میتواند در یک تاسیسات مخفی تا سطح تسلیحاتی غنیتر شود.
ایران همواره تلاش برای ساخت سلاح هستهای را رد کرده است.
۶. آمادگی نظامی آمریکا کاهش یافته است
خبرگزاری رویترز در پایان گزارش خود نوشته است که شش ماه جنگ هزینه سنگینی نیز برای ارتش آمریکا داشته است. ایالات متحده پهپادها و هواپیماهایی را هم در اثر حملات جمهوری اسلامی و هم در حوادث عملیاتی از دست داده است. گزارشی از سرویس پژوهشی کنگره در ماه مه شمار هواپیماهای نظامی از دسترفته آمریکا در جنگ را ۴۲ فروند اعلام کرد.
ذخایر مهمات نگرانی بزرگتری است. رویترز گزارش داده ارتش آمریکا «تقریبا تمام» ذخیره جهانی خود از برخی موشکهای هدایتشونده دقیق را مصرف کرده است. برآورد مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی نیز نشان میدهد آمریکا تا ماه ژوئیه حدود ۶۵ درصد رهگیرهای پاتریوت خود را مصرف کرده و ذخیره موشکهای رهگیر سامانه تاد دستکم ۳۸ درصد کاهش یافته است.
واشینگتن برای جنگ ایران جنگندهها، ناوهای جنگی و تجهیزات دیگری را از اروپا و منطقه آسیا-اقیانوس آرام به خاورمیانه منتقل کرده است. این جابهجاییها مدت ماموریت نیروها را افزایش داده و درباره میزان آمادگی ارتش آمریکا برای مقابله با بحرانهای احتمالی در دیگر نقاط جهان پرسشهایی ایجاد کرده است.
ناو هواپیمابر «یواساس جرالد آر. فورد» بیش از یک سال در ماموریت بود؛ طولانیترین استقرار عملیاتی آن از زمان جنگ ویتنام. همزمان، قانونگذاران درباره شرایط خدمه «یواساس آبراهام لینکلن» پس از ۲۰۰ روز متوالی حضور در دریا ابراز نگرانی کردند. این ناو هفته گذشته با ناو دیگری که پیشتر در اقیانوس آرام مستقر بود جایگزین شد؛ نشانهای دیگر از فشاری که جنگ ایران بر منابع و توان عملیاتی ارتش آمریکا وارد کرده است.
پربيننده ترين مطالب و خبرها
پربحث ترين مطالب و خبرها
